༈ ཡིག་གཟུགས་ངོ་སྤྲོད། ༢༽

 

སྦུར་ནག་བགྲད་འདྲ།

 

                   དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དུས་མཇུག་ཙམ་ནས་དགུ་

པའི་དུས་འགོར་ཡིག་མཁན་ཆེན་པོ་ཚེ་སྤོང་བྱང་ཆུབ་

༧༨༠-༧༩༧མདོ་སྨད་དུ་བཞུགས་སྐབས་གསར་

གཏོད་གནང་བ་ཞིག་ཡིན།                          ཡིག་གཟུགས་འདི་མདོ་

སྨད་ས་ཁུལ་དུ་ཤིན་ཏུ་དར་ཆེ་བས་ཁམས་བྲིས་ཀྱང་

བརྗོད་སྲོལ་ཡོད།།

蜣螂体

公元8世纪至9世纪初(780-797),该体由大书法家次奔绛秋所创。因该体创新地点在康区,故在康区一带广为流传。也有人称该体为康体。

སེང་གེ་གནམ་ལ་མཆོང་འདྲ།

 

                   དུས་རབས་དགུ་པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་ཡིག་མཁན་

ཆེན་པོ་གྲ་ཤོད་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་༨༡༥-༨༣༦གསར་

གཏོད་གནང་བའི་དབུ་ཅན་གྱི་ཡིག་གཟུགས་གསར་

པ་ཞིག་ཡིན།                                 ཡིག་གཟུགས་འདི་སེང་གེ་གནམ་ལ་

མཆོང་བ་ལྟ་བུ་ཡོད་པས་དེ་ལྟར་འབོད། །

腾狮体

该字体于赤热巴金时期,即公元9世纪中(815-836)的大书法家札、许二人共同创新的,称做腾狮体。

 

བྱ་ཕོ་འཇོལ་འདྲ།

 

                   དུས་རབས་བདུན་པའི་དུས་མཇུག་དང་བརྒྱད་པའི་

དུས་འགོར་ཡིག་མཁན་ཆེན་པོ་ཆབ་དཀར་བེའུ་ཚེས་

༦༧༩-༧༠༤གསར་གཏོད་གནང་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་།       

འདི་བྱ་ཕོའི་མགྲིན་པ་གཟེངས་སུ་བཏེགས་པ་དང་།     

གཤོག་པ་ཅུང་གཞོལ་བ་ལྟ་བུ་ཡོད་པས་བྱ་ཕོ་འཇོལ་

འདྲ་ཞེས་འབོད།       །

雄鸡体

该字体于公元7世纪初(679-704),由乔嘎比乌次大书法家所创。其字形似雄鸡昂首,双翅微垂之态。

ཞང་ཞུང་གཟི་ཡིག།

 

༈                      གནའ་རབས་ཞང་ཞུང་སྐབས་སུ་དར་

བའི་བོད་ཀྱི་མཛེས་རྩལ་ཡིག་གཟུགས་

ཐོག་མ།།

天珠文
 天珠文的形状很像天珠石,非常美观。是象雄时期的一种最早的藏文美术体。

ཞང་ཞུང་ལྷ་བབ་ཡི་གེ།

 

༈                     ཞང་ཞུང་སྐབས་སུ་དར་བའི་ལྷ་བབ་ཡི་གེ།     

མཛེས་རྩལ་ཡིག་གཟུགས་རིགས་ཤིག།

天降文
天降文产生于象雄时期。是藏文的另一种写法,是藏文新体或艺术体。

ཞང་ཞུང་དམར་ཆུང་།

 

༈                      ལོ་ངོ་སུམ་སྟོང་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་ཞང་ཞུང་

དམར་ཆུང་།               སྟོན་པ་གཤིན་རབ་ཀྱིས་གསར་གཏོད་མཛད་

པར་གྲགས།།

小玛儿文
距今约3000年的历史,小玛儿文最初系象雄文,是由苯教创始人敦巴辛绕以达斯文为基础而创造的。

 

ཞང་ཞུང་དམར་ཆེན།

 

༈                      ལོ་ངོ་སུམ་སྟོང་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་ཞང་ཞུང་

དམར་ཆེན།               སྟོན་པ་གཤིན་རབ་ཀྱིས་གསར་གཏོད་མཛད་

པར་གྲགས།།

大玛儿文
 距今约3000年的历史,大玛儿文最初系象雄文,是由苯教创始人敦巴辛绕以达斯文为基础而创造的。

ཞང་ཞུང་སྨར་ཆུང་།

 

༈                      ལོ་ངོ་སུམ་སྟོང་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་ཞང་ཞུང་

སྨར་ཆུང་།        སྟོན་པ་གཤིན་རབ་ཀྱིས་གསར་གཏོད་མཛད་

པར་གྲགས།།

小玛文
  距今约3000年的历史,小玛文最初系象雄文,是由苯教创始人敦巴辛绕以达斯文为基础而创造的。

ཞང་ཞུང་སྨར་ཆེན།

 

༈                      ལོ་ངོ་སུམ་སྟོང་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་ཞང་ཞུང་

སྨར་ཆེན །        སྟོན་པ་གཤིན་རབ་ཀྱིས་གསར་གཏོད་མཛད་

པར་གྲགས།།

大玛文
距今约3000年的历史,大玛文最初系象雄文,是由苯教创始人敦巴辛绕以达斯文为基础而创造的。

 

སྟག་གཟིག་སྤུངས་ཆུང་།

 

༈                      ལོ་ངོ་བཞི་སྟོང་སྔོན་གྱི་བོད་ཡིག་འབྲུ་

ཆུང་ཐོག་མ།           མཛད་པ་པོ་མི་གསལ།།

达斯文
距今约4000年前,藏人最初使用的文字就叫达斯文行书。

 

སྟག་གཟིག་སྤུངས་ཆེན།

 

༈                      ལོ་ངོ་བཞི་སྟོང་སྔོན་གྱི་བོད་ཡིག་འབྲུ་

ཆེན་ཐོག་མ།           མཛད་པ་པོ་མི་གསལ།།

达斯文
距今约4000年前,藏人最初使用的文字就叫达斯文。

 

࿑ བཀའ་བརྒྱུད་བྲབ་བྲིས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་མདོར་བསྡུས།།

བསྟན་པ་ཕྱི་དར་སྐབས་ལོ་ཆེན་རིན་ཆེན་བཟང་པོ། ༩༥༨-༡༥༥ དང་། སྒྲྭ་བསྒྱུར་མར་པ་ལོ་ཙཱའི་། ༡༠༡༢-༡༠༩༧ སྐུ་དུས་སུ། རྒྱ་དཔེ་མང་པོ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཞིང་དཔེ་ཚོགས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་འབེབས་བདེ་བའི་ཕྱིར། སྔར་ཡོད་བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་རྣམས་ལེགས་བསྡུས་ལས། ལེགས་ལུགས་ཞེས་པའི་བྲིས་རྒྱུན་ནས་འཕྲོས་ཏེ། དཔེ་ཚུགས་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་འདི་ལྟར་གསར་གཏོད་བྱུང་། འདིའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་རྐང་པ་ཐུང་བས་འབྲི་མགྱོགས་པ་དང་། ཡིག་ཚག་དམ་པས་ཤོང་ཚད་ཆེ་བ། གསུང་རབ་པུཏྐི་དང་། རྣམ་ཐར། རྟོགས་བརྗོད། ལྷ་སྒྲུང་སོགས་རྒྱུན་སྤྱོད་བདེ་བ་དང་། ལྷག་ཏུ་ཁམས་ཕྱོགས་སུ་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཆོས་དཔེ་རྙིང་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡིག་གཟུགས་འདིའི་ཐོག་ཏུ་བཞུགས་ཡོད་པ་མ་ཚད། མི་ལོ་དགུ་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་བླ་སྤྲུལ་མང་དག་ཞིག་གིས་ཡིག་གཟུགས་འདི་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད་པར་མངོན། དེར་བརྟེན་བཀའ་བརྒྱུད་བྲབ་བྲིས་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས།
ང་ཚོས་ཤེས་གསལ་ལྟར་ན་མི་རབས་ལྔའི་བྲིས་རྒྱུན། ༡ འབྲུག་སྤྲུལ་ཀུན་དགའ་ཚུལ་ཁྲིམས། ༢ འབྱོ་ཁྱུང་སྤྲུལ། ༣ གོང་པ་བྱང་ཆུབ། ༤ འཚོ་མཛད་བྱམས་མཆིས། ༥ འབྲུག་པ་མི་ཕམ་རྣམ་རྒྱལ་བཅས་སོ། རྩ་བའི་ཞལ་རྒྱུན་གཅིག་པ་སྟེ། ཁྱད་ཆོས་ཚང་དགོས་པ་ནི་ཁམ་དང་སྤུ་ཤད་གཉིས་ཡིན་ལ། སྨྱུག་ཁ་གསེག་མེད་ཀྱིས་འབྲི་ཆོག།
སྔ་རབས་ཀྱི་བྲིས་རྒྱུན་རྣམས་ལུང་ཚན་མ་འདྲ་བའམ། གང་ཟག་སོ་སོའི་སོར་མོས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་འཕྲོས་པས་མ་འདྲ་བ་ཅུང་ཟད་རེ་ཡོད་པ་། དེ་དག་ལ་ཡུན་རིང་རྒྱུས་ལོན་དང་སྦྱང་བརྩོན་བྱས་པའི་གྲུབ་འབྲས། ལེགས་བསྡུ་གང་ཐུབ་ཀྱིས་བྲིས་དཔེ་རུ་བཀོད་པ་འདི་ཡིས་བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་སྒྱུ་རྩལ་ལ་ཞལ་འདེབས་ཅུང་ཟད་ཡོང་རེ་དང་། མ་ཟད་དར་ཞིང་རྒྱས་ལ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་སྨོན།།
འབྲུག་པ་མི་ཕམ་རྣམ་རྒྱལ་ནས།

 

 

 

ཚུགས་ཐུང་།

 

༈                     དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དུས་ནས་བཟུང་ད་ལྟའི་བར་

རིམ་བཞིན་ཇེ་ལེགས་སུ་ཕྱིན་པའི་ཚུགས་ཐུང་ནི།

ཚུགས་ཟིན་པོ།      སྒམ་ཆེ་བ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད།

簇通体
噶丹颇章时期,逐步发展起来的正楷体,其字体端正、庄重、严谨。

 

ཚུགས་རིང་ཡིག་གཟུགས།

 

༈                                815-836                       ལོ་བར་ལྡན་མ་རྩེ་མང་གིས་

གསར་གཏོད་གནང་།              དེ་ནས་བཟུང་ད་ལྟའི་

བར་རིམ་བཞིན་ཇེ་ལེགས་སུ་ཕྱིན་ཡོད།

簇仁体
815-836年,丹玛孜芒和黎氏两侠大书法家对当时出现的乌梅体进行了规范。创制了簇仁体至今。

 

ནང་བྲིས་ནོར་བུ་མ།

 

༈       ཀརྨ་སྒར་གསར་དང་འབྲི་ཚ་སོགས་ཀྱི་ལེགས་ཆ་ཕྱོགས་བསྡུས་ བྱས་ཏེ།                མི་ཕམ་རྣམ་རྒྱལ་ནས་གསར་གཏོད་བགྱིས་པའི་ནང་བྲིས་           ནོར་བུ་མའི་ཁྱད་ཆོས་ནི།      མགོ་ལ་ལི་དང་།                  ལུས་ལ་ཁམ།             རྐང་ལ་                        རྫོགས་བཅས་ལྡན་པ་དང་།         སྤྱི་ཁྱོན་ནས་ནོརྦུ་སྟར་ལ་བརྒྱུས་པ་ལྟར་     དང་མདོ་ཁམས་ནང་ཆེན་ནས་དར་ཁྱབ་བྱུང་བས་ན།    ནང་བྲིས་ནོར་བུ་   མ་ཞེས་འབོད་པའོ།།

囊谦宝曼体

噶玛尕萨体和珠擦体精华结合成为宝曼体。尤其是其自创的,三体结构被重新布局,形成了头饱满、身均衡及脚部优雅的艺术特点,其字形圆润丰满,秀丽活泼,宛如一个个整齐排列的如意宝,故被称为“囊谦宝䰋体”密南仁波切创造。

 

ནང་བྲིས་ཡིག་ཆུང་།

 

༈       ཀརྨ་སྒར་གསར་དང་འབྲི་ཚ་སོགས་ཀྱི་ལེགས་ཆ་ཕྱོགས་བསྡུས་ བྱས་ཏེ།                མི་ཕམ་རྣམ་རྒྱལ་ནས་གསར་གཏོད་བགྱིས་པའི་ནང་བྲིས་           ནོར་བུ་མའི་ཁྱད་ཆོས་ནི།      མགོ་ལ་ལི་དང་།                  ལུས་ལ་ཁམ།             རྐང་ལ་                        རྫོགས་བཅས་ལྡན་པ་དང་།         སྤྱི་ཁྱོན་ནས་ནོརྦུ་སྟར་ལ་བརྒྱུས་པ་ལྟར་     དང་མདོ་ཁམས་ནང་ཆེན་ནས་དར་ཁྱབ་བྱུང་བས་ན།    ནང་བྲིས་ནོར་བུ་   མ་ཞེས་འབོད་པའོ།།

囊谦宝曼小行书
噶玛尕萨体和珠擦体精华结合成为宝曼体。尤其是其自创的,三体结构被重新布局,形成了头饱满、身均衡及脚部优雅的艺术特点,其字形圆润丰满,秀丽活泼,宛如一个个整齐排列的如意宝,故被称为“囊谦宝
䰋体”密南仁波切创造。

 

ནང་བྲིས་རྒྱུག་མ་ཚུགས།

 

༈       ཀརྨ་སྒར་གསར་དང་འབྲི་ཚ་སོགས་ཀྱི་ལེགས་ཆ་ཕྱོགས་བསྡུས་ བྱས་ཏེ།                མི་ཕམ་རྣམ་རྒྱལ་ནས་གསར་གཏོད་བགྱིས་པའི་ནང་བྲིས་           ནོར་བུ་མའི་ཁྱད་ཆོས་ནི།      མགོ་ལ་ལི་དང་།                  ལུས་ལ་ཁམ།             རྐང་ལ་                        རྫོགས་བཅས་ལྡན་པ་དང་།         སྤྱི་ཁྱོན་ནས་ནོརྦུ་སྟར་ལ་བརྒྱུས་པ་ལྟར་     དང་མདོ་ཁམས་ནང་ཆེན་ནས་དར་ཁྱབ་བྱུང་བས་ན།    ནང་བྲིས་ནོར་བུ་   མ་ཞེས་འབོད་པའོ།།

囊谦宝曼行书
噶玛尕萨体和珠擦体精华结合成为宝曼体。尤其是其自创的,三体结构被重新布局,形成了头饱满、身均衡及脚部优雅的艺术特点,其字形圆润丰满,秀丽活泼,宛如一个个整齐排列的如意宝,故被称为“囊谦宝曼体”密南仁波切创造。

 

ནང་བྲིས་ནོར་བུ་མ།

 

  ༈       ཀརྨ་སྒར་གསར་དང་འབྲི་ཚ་སོགས་ཀྱི་ལེགས་ཆ་ཕྱོགས་བསྡུས་ བྱས་ཏེ།                མི་ཕམ་རྣམ་རྒྱལ་ནས་གསར་གཏོད་བགྱིས་པའི་ནང་བྲིས་           ནོར་བུ་མའི་ཁྱད་ཆོས་ནི།      མགོ་ལ་ལི་དང་།                  ལུས་ལ་ཁམ།             རྐང་ལ་                        རྫོགས་བཅས་ལྡན་པ་དང་།         སྤྱི་ཁྱོན་ནས་ནོརྦུ་སྟར་ལ་བརྒྱུས་པ་ལྟར་     དང་མདོ་ཁམས་ནང་ཆེན་ནས་དར་ཁྱབ་བྱུང་བས་ན།    ནང་བྲིས་ནོར་བུ་   མ་ཞེས་འབོད་པའོ།།

囊谦宝曼体
   噶玛尕萨体和珠擦体精华结合成为宝曼体。尤其是其自创的,三体结构被重新布局,形成了头饱满、身均衡及脚部优雅的艺术特点,其字形圆润丰满,秀丽活泼,宛如一个个整齐排列的如意宝,故被称为“囊谦宝曼体”密南仁波切创造。

 

འབྲུ་ཚ།

 

༈                                1518-1642                   ལོ་ནས་བཟུང་དགའ་ལྡན་པོ་བྲང་

སྐབས་སུ་གཞུང་ཡིག་རིགས་ལ་སྤྱོད་ཆེ།               བོད་ཡིག་

མཛེས་རྩལ་ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས།

珠擦体
1518-1642年,由噶丹颇章时期,大多用于标语,也是属于藏文的美术体。

 

བཀའ་བརྒྱུད་བྲབ་བྲིས།

 

       ༈         བྲབ་བྲིས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ནི།                   ཁང་པའི་ཀླད་ཀྱི་བྲབ་བཞིན་གྲལ་        འགྲིགས་དགོས་པ་དང་།                          ཁམ་དང་སྤུ་ཤད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་དང་              ཆོས་དཔེ་འབྲི་བར་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པོ་ཡོད།

噶举扎直体
噶举扎直体的特点:头部有小尖峰、身均匀、脚短、字平行。因其缩写较多,所以多用于抄录佛经。

 

ཧོར་ཡིག་གསར་མ།

 

                                1269                ལོར༧འགྲོ་མགོན་འཕགས་པས་གསར་གཏོད་གནང་བའི་ཧོར་ཡིག་གསར་མ།         ཕྱིས་སུ་བོད་ཧོར་གཉིས་ཀས་ཐམ་གའི་ཡིག་གཟུགས་སུ་བེད་སྤྱོང་གཏོང་བཞིན་ཡོད།།

新土族文
1269年萨迦五祖之八思巴以藏文为蓝本创作的艺术装饰体。至今,广泛用于土族和
藏族的印章体。

 

རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་གི་ཡི་ག།

 

                  ཡིག་གཟུགས་འདི་ནི་རྗེ་སྐུ་འབུམ་པར་ཤིང    《བོད་

ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་དཔེ་རིས》ཞེས་པ་ལས་བཤུས།     

འདི་ནི་དམིགས་བསལ་གྱི་གཟུགས་རིས་ཞིག་ཡིན་ལ་

ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའང་སྨོས་མི་དགོས་སོ།།

甲姆擦瓦绒藏文
该体出自塔尔寺木刻版《藏文书法字帖》。是一种非常特别的藏文书体。该体具有非常悠久的历史。

 

དབུ་ཅན་ཡིག་གཟུགས།

 

༈                  དུས་རབ་བདུན་པའི་ནང་།     ཞང་ཡིག་དང་ལཉ་ཝར་སོགས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་ཐོག     །              ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊས་གསར་གཏོད་མཛད།

乌金体
于公元七世纪由吞弥.桑布扎在藏文梵文基础 上更规范的创作的藏文文体。

 

དབུ་ཅན་མཛེས་བྲིས།

 

༈                  དུས་རབ་བདུན་པའི་ནང་།     ཞང་ཡིག་དང་ལཉ་ཝར་

སོགས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་ཐོག     །              ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊས་

གསར་གཏོད་མཛད།

乌金美术体
 于公元七世纪由吞弥.桑布扎在藏文梵文基础 上更规范的创作的藏文文体。

 

འཁྱུག་ཡིག་ཡིག་གཟུགས།

 

                                དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་བཅུ་དྲུག་ནས་དར་ཆེ་བའི་མགྱོགས་བྲིས་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་ཞིག་ཡིན་ལ།             སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ཁྲོད་བཀོལ་སྤྱོད་ཆེ་ཤོས་ཡིན།།

丘伊体

15世纪至16世纪的行文,也称作草体,17世纪有了长足的进步,文笔越发优雅。常用于记录书写。

 

འཁྱུག་ཡིག།

 

༈                                དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་བཅུ་དྲུག་ནས་དར་ཆེ་བའི་

མགྱོགས་བྲིས་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་ཞིག་ཡིན་ལ།             སྤྱི་

ཚོགས་འཚོ་བའི་ཁྲོད་བཀོལ་སྤྱོད་ཆེ་ཤོས་ཡིན།།

小草体
15世纪至16世纪的行文,也称作草体,17世纪有了长足的进步,文笔越发优雅。常用于记录书写。

 

རྒྱུག་ཡིག།

 

༈                                དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་བཅུ་དྲུག་ནས་དར་ཆེ་བའི་མགྱོགས་བྲིས་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་ཞིག་ཡིན་ལ།             སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ཁྲོད་བཀོལ་སྤྱོད་ཆེ་ཤོས་ཡིན།།

丘伊大草体
15世纪至16世纪的行文,也称作草体,17世纪有了长足的进步,文笔越发优雅。常用于记录书写。

 

རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་གི་ཡི་ག།

 

                  ཡིག་གཟུགས་འདི་ནི་རྗེ་སྐུ་འབུམ་པར་ཤིང    《བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་དཔེ་རིས》ཞེས་པ་ལས་བཤུས།     འདི་ནི་དམིགས་བསལ་གྱི་གཟུགས་རིས་ཞིག་ཡིན་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའང་སྨོས་མི་དགོས་སོ།།

甲姆擦瓦绒藏文
该体出自塔尔寺木刻版《藏文书法字帖》。是一种非常特别的藏文书体。该体具

有非常悠久的历史。